ZAKOŃCZENIE I PODSUMOWANIE PROJEKTU MOBILNOŚCI
Pierwszy projekt mobilności osób dorosłych uznajemy za sukces!
Poniższy artykuł został także opublikowany na stronie Platformy Epale.
Fundacja Edukacji, Rozwoju i Innowacji z Krakowa w 2023 roku uzyskała akredytację Erasmus+ w sektorze edukacji dorosłych jako koordynator konsorcjum mobilności. Akredytacja ta umożliwia coroczne składanie zapotrzebowania na projekty mobilnościowe dla beneficjentów Fundacji oraz organizacji partnerskich. Pierwszy projekt mobilnościowy realizowany w ramach tej akredytacji, nr 2024-1-PL01-KA121-ADU-000231532, trwał od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2026 r. i był koordynowany przez Fundację Edukacji, Rozwoju i Innowacji jako lidera konsorcjum.
W działania zaangażowani byli partnerzy konsorcjum: Regionalne Centrum Rozwoju w Parzęczewie, Fundacja Rozwoju Społecznego, Profilaktyki i Dialogu oraz Stowarzyszenie na rzecz Innowacji i Edukacji z Radomia. Projekt był skierowany przede wszystkim do osób dorosłych w wieku senioralnym 60+ oraz osób z niepełnosprawnościami, czyli grup wymagających szczególnego wsparcia w dostępie do edukacji międzynarodowej, działań włączających, aktywności społecznej oraz rozwoju kompetencji kluczowych.
Projekt miał silny charakter włączający, ekologiczny, cyfrowy i międzykulturowy. Zakres tematyczny obejmował promowanie równości i różnorodności, edukację osób dorosłych w obszarze recyklingu, gospodarki odpadami, świadomych działań proekologicznych, zrównoważonego środowiska oraz gospodarki obiegu zamkniętego. Ważnym elementem była również edukacja w drodze, czyli włączanie do programu mobilności zajęć terenowych, praktycznego uczenia się przez doświadczenie oraz pracy w realnym środowisku lokalnym.
Równolegle wzmacniano kompetencje cyfrowe uczestników w pięciu obszarach: informacja, komunikacja, tworzenie treści, bezpieczeństwo oraz rozwiązywanie problemów. Dzięki temu seniorzy i osoby z niepełnosprawnościami mogli bezpieczniej korzystać z nowoczesnych technologii podczas podróży, komunikacji, dokumentowania doświadczeń, tworzenia materiałów multimedialnych oraz dalszego uczestnictwa w życiu społecznym.
Zgodnie z raportem projektowym, w ramach budżetu wynoszącego ponad 185 tys. euro, zrealizowano mobilności dla łącznie 152 osób, w tym 143 uczestników grupowych mobilności dorosłych uczących się oraz 143 osób o mniejszych szansach. Początkowo planowano udział około 100 uczestników wszystkich działań, jednak ostateczna skala projektu znacząco przekroczyła pierwotne założenia. Łączny czas trwania działań wyniósł 627 dni, a szczególnie istotny był wzrost liczby grupowych mobilności dorosłych uczących się: zamiast planowanych 62–94 osób udział wzięły 143 osoby. Oznacza to, że komponent włączający stał się jednym z najważniejszych wymiarów projektu. Jednocześnie 70 osób skorzystało z ekologicznych środków transportu, co potwierdza uwzględnienie zasad zrównoważonego rozwoju w organizacji działań.
Wszystkie wymagane raporty uczestników zostały złożone, a wskaźnik raportowania wyniósł 100%. W przypadku grupowych mobilności dorosłych uczących się 100% odpowiedzi potwierdziło bardzo wysokie zadowolenie z udziału, organizacji, podróży, zakwaterowania, ubezpieczenia oraz wsparcia organizacyjnego. Również 100% uczestników wskazało, że odniosło korzyści z mobilności, zdobyło lub udoskonaliło praktyczne umiejętności, stało się bardziej pewne siebie, niezależne i odpowiedzialne oraz poszerzyło wiedzę dotyczącą środowiska, klimatu i zrównoważonego rozwoju. Bardzo wysokie wyniki osiągnięto także w obszarze zmiany nawyków ekologicznych – 91,67%, poznania nowych sposobów wykorzystania technologii cyfrowych – 91,67%, oraz lepszego rozumienia różnorodności społecznej – 83,33%. Dane te potwierdzają, że mobilności nie były jedynie wyjazdami edukacyjnymi, ale realnym narzędziem wzmacniania kompetencji cyfrowych, zielonych, społecznych i międzykulturowych seniorów oraz osób dorosłych z mniejszymi szansami.
Dane ilościowe są spójne z efektami obserwowanymi przez opiekunów i organizatorów po mobilnościach: wzrostem samodzielności seniorów, większą gotowością do udziału w działaniach lokalnych, aktywnym korzystaniem z narzędzi cyfrowych, tworzeniem filmów i dokumentacji fotograficznej, udziałem w wydarzeniach takich jak CIRCULAB oraz powstaniem trwałych inicjatyw społecznych i kulturalnych. Szczególnie ważne jest to, że niemal wszystkie grupowe mobilności miały charakter włączający, a uczestnicy o mniejszych szansach nie byli jedynie odbiorcami wsparcia, lecz aktywnymi współtwórcami rezultatów projektu.
W efekcie pierwszy projekt mobilności osób dorosłych realizowany przez Fundację Edukacji, Rozwoju i Innowacji w ramach akredytacji Erasmus+ można uznać za sukces organizacyjny, edukacyjny i społeczny. Projekt nie tylko osiągnął zakładane cele, ale znacząco rozszerzył skalę oddziaływania, wzmocnił kompetencje uczestników, rozwinął międzynarodowe partnerstwa oraz pokazał, że edukacja dorosłych i seniorów może być skuteczna, angażująca i głęboko transformująca, jeśli opiera się na doświadczeniu, relacjach, mobilności i realnym uczestnictwie.
Efekty naszych mobilności
Mobilności realizowane w ramach projektu przyniosły widoczne i trwałe efekty edukacyjne, społeczne, obywatelskie, cyfrowe i międzykulturowe. Działania zostały zorganizowane na Węgrzech, w Grecji, w Macedonii Północnej oraz w Serbii. Dla uczestników, przede wszystkim seniorów i osób dorosłych z mniejszymi szansami, mobilności stały się czymś więcej niż udziałem w zagranicznych działaniach edukacyjnych. Były procesem, który uruchomił ich aktywność, samodzielność, poczucie sprawczości, chęć działania oraz większe zaangażowanie w życie lokalnej społeczności.
Jednym z najbardziej symbolicznych efektów była organizacja udziału seniorów w wyborach prezydenckich podczas mobilności w Skopje w maju 2025 roku. Cała grupa samodzielnie zgłosiła się do głosowania za granicą, przygotowała się organizacyjnie i zabrała ze sobą flagi Polski. Był to bardzo podniosły moment, który pokazał, że mobilność edukacyjna może wzmacniać nie tylko kompetencje społeczne i międzykulturowe, ale także postawy obywatelskie, odpowiedzialność i aktywne uczestnictwo w życiu publicznym. Seniorzy nie byli biernymi uczestnikami wyjazdu. Stali się osobami świadomie korzystającymi ze swoich praw obywatelskich również poza granicami kraju.
Kolejnym ważnym rezultatem był konkurs fotograficzny „Skopje oczami seniorów”. Podczas mobilności uczestnicy dokumentowali chwile, emocje, miejsca, spotkania i doświadczenia, które były dla nich szczególnie ważne. Fotografia stała się narzędziem refleksji, utrwalania przeżyć i opowiadania własnej historii. Osiem najlepszych prac zostało wydrukowanych i od roku jest prezentowanych w siedzibie Regionalnego Centrum Rozwoju w Parzęczewie. Dzięki temu efekty mobilności nie zakończyły się wraz z powrotem do Polski, ale stały się widocznym i trwałym elementem lokalnej przestrzeni edukacyjnej oraz społecznej.
Bardzo istotnym efektem było również przeniesienie doświadczeń ze Skopje do działań lokalnych w Polsce. Seniorzy wzięli aktywny udział w wydarzeniu CIRCULAB 2025, gdzie na dużej scenie zaprezentowali stroje odnowione podczas warsztatów w Skopje. Pokaz ten był nie tylko wydarzeniem artystycznym, ale także praktycznym przykładem edukacji cyrkularnej, upcyklingu, ponownego wykorzystania rzeczy i wzmacniania wiary seniorów we własne możliwości. Uczestnicy mogli publicznie zaprezentować efekty swojej pracy, wystąpić przed szerszą publicznością i stać się ambasadorami idei uczenia się przez całe życie oraz gospodarki obiegu zamkniętego.
Mobilność w Skopje przyniosła także wyjątkowy efekt muzyczny i społeczny. Z grupy seniorów, którzy uczestniczyli w warsztatach muzycznych z chórem FRIDA w Skopje, powstał Chór Pasjonistów w Parzęczewie. Grupa działa już od roku, regularnie trenuje i występuje. Jest to jeden z najbardziej wyrazistych przykładów trwałości projektu, ponieważ krótkie doświadczenie mobilnościowe przerodziło się w stałą lokalną inicjatywę kulturalną. Na CIRCULAB 2026 chór przygotował dla hostów ze Skopje polską wersję utworu inspirowanego chórem FRIDA, która 13 czerwca 2026 roku zostanie po raz pierwszy wykonana publicznie. Pokazuje to, że relacje międzynarodowe zbudowane podczas mobilności mogą przerodzić się w konkretne działania artystyczne, społeczne i emocjonalne.
Ważnym rezultatem projektu jest także rozwój komunikacji cyfrowej. Grupy WhatsApp nie są już wyłącznie narzędziem organizacyjnym wykorzystywanym podczas wyjazdu. Stały się przestrzenią bieżącego kontaktu z organizatorami, hostami i partnerami. Seniorzy pozostają w stałym kontakcie w sprawach warsztatów lokalnych, kolejnych działań projektowych, ale także w sposób naturalny i serdeczny – składając sobie życzenia z okazji różnych świąt, przesyłając wiadomości, zdjęcia i wspomnienia. To bardzo ważny efekt społeczny i cyfrowy, ponieważ pokazuje przełamanie bariery technologicznej oraz wykorzystanie narzędzi cyfrowych do budowania realnych relacji.
Po rozpoczęciu projektu i po pierwszych mobilnościach odnotowano znaczący wzrost zainteresowania dodatkowymi warsztatami z kompetencji cyfrowych, szczególnie tych praktycznych i użytkowych. Seniorzy zaczęli dostrzegać, że telefon, komunikator, zdjęcie, film czy grupa online mogą być narzędziami kontaktu, dokumentowania, uczenia się i uczestnictwa w życiu społecznym. Przełamanie lęku przed technologią stało się jednym z ważnych efektów mobilności. Uczestnicy nie tylko korzystają z narzędzi cyfrowych, ale także coraz chętniej chcą rozwijać swoje umiejętności w tym zakresie.
Część seniorów przygotowała krótkie filmiki z wypraw edukacyjnych, w tym niezwykłe filmiki i kolaże zdjęć z Aten oraz Akropolu, dokumentujące ich doświadczenia, obserwacje i emocje. Powstał także kilkuodcinkowy film „Skopje oczami seniorów z Polski”, który pokazuje mobilność z perspektywy samych uczestników. Jest to szczególnie ważne, ponieważ seniorzy nie są jedynie bohaterami projektu, ale również jego narratorami. Sami opowiadają o tym, co przeżyli, czego się nauczyli i co było dla nich ważne. W ten sposób rozwijają kompetencje cyfrowe, komunikacyjne, refleksyjne i społeczne.
Mobilności bardzo mocno zacieśniły także więzi między seniorami a zespołem FERI oraz partnerami zagranicznymi. Uczestnicy zyskali większe zaufanie do organizatorów, większą otwartość na nowe inicjatywy i większą gotowość do udziału w kolejnych działaniach edukacyjnych. W efekcie seniorzy chętniej angażują się również w inne projekty realizowane przez FERI. Mobilność stała się więc początkiem dalszej aktywności, a nie jednorazowym wydarzeniem.
Najważniejszym efektem jest wzrost partycypacji seniorów w życiu społecznym. Uczestnicy zaczęli działać odważniej, częściej zabierać głos, angażować się w wydarzenia, współtworzyć inicjatywy, brać udział w warsztatach, występować publicznie, dokumentować swoje doświadczenia i utrzymywać relacje międzynarodowe. Projekt pokazał, że dobrze zaplanowana mobilność edukacyjna może wzmacniać samodzielność, sprawczość, poczucie wartości i realne uczestnictwo osób starszych w życiu lokalnym, obywatelskim i kulturalnym.
W rezultacie mobilności nie były wyłącznie wyjazdami edukacyjnymi. Stały się impulsem do trwałej zmiany: powstały wystawy, filmy, chór, nowe relacje, aktywne grupy komunikacyjne, większe zainteresowanie kompetencjami cyfrowymi oraz silniejsze zaangażowanie seniorów w działania lokalne i międzynarodowe. Projekt pokazuje, że edukacja w drodze może być skutecznym modelem aktywizacji seniorów, wzmacniania ich głosu oraz budowania mostów między społecznościami w Europie.
Na zakończenie pragniemy serdecznie podziękować wszystkim partnerom konsorcjum, organizacjom goszczącym oraz ekspertom za współpracę, otwartość, profesjonalne przygotowanie działań i stworzenie bezpiecznej, inspirującej przestrzeni do uczenia się. Szczególne podziękowania kierujemy jednak do naszych uczestników – seniorów i osób dorosłych, które z ogromnym zaangażowaniem, ciekawością i odwagą wzięły udział w wyprawach edukacyjnych. To właśnie ich aktywność, otwartość na nowe doświadczenia, gotowość do działania i chęć dzielenia się swoimi przeżyciami sprawiły, że projekt stał się tak wartościowym i trwałym doświadczeniem. Zapraszamy do dalszej współpracy warsztatowej w Polsce i za granicą, do udziału w kolejnych inicjatywach edukacyjnych, społecznych, cyfrowych, ekologicznych i międzykulturowych. Pierwszy projekt mobilności osób dorosłych pokazał, jak wiele możemy osiągnąć razem – a kolejne edukacyjne przygody są jeszcze przed nami.
